نمونه ای قابل لمس از ممیزی کتاب در ایران
تعجب خدا
نویسنده تصمیم گرفته بود روال معمول داستان نویسی را کنار بزند چون قالب معمول و مناسبی برای ادای دین به ایده جدیدش بلد نبود . تند تر از معمول شروع به نوشتن کرد :
« یک روز یا یک شب خدا از زاویه ای که برای کسی شناخته شده نیست به یکی از بنده هایش خیره بود که بعد از قطع برق و خاموش شدن ضبط صوت که مشغول پخش موسیقی مورد علاقه اش بود دو شاخه را کوبانده بود توی پریز و انتهای آن بعد از پیج و تابی به ابتدای دست مرد می رسید . خدا که به مهربانی خودش ایمان داشت به عزراییل فرمان داد که مبادا جریان پیدا کند توی سیم برق . اگر توی آن حالت می مرد به جرم قتل خودش یا همان خودکشی تو دادگاه به حبس ابد در یکی از سلول های جهنم محکوم می شد . ثانیه ها خودشان را به دقیقه ها رسانده و دقیقه ها از از ساعت ها سبقت گرفته بودند که کاسه صبر بنده خدا لبریز شد ولی از جریان برق خبری نبود . کم کم افکار جبرئیلی جای افکار عزرائیلی را گرفتند . بنده از فکرهای چند لحظه پیش خودش خنده اش گرفت و خدا را به خاطر سهل انگاری بنده هایش در سازمان برق شکر کرد و به توبه افتاد . خواست دو شاخه را بکشد که برق جریان پیدا کرد و بنده به بهشت رفت . صبح روز بعد خدا از درج مطلبی در صفحه حوادث روزنامه ها که نوشته بودند ( جوانی با برق خودش را کشت ) بسیار تعجب کرد ● »
نویسنده خوشحال از پایان خوش داستان نقطه پایان را بزرگتر از اندازه معمول نوشته بود .
حاج محمود
من از طبقه بالا با همین چشم های خودم دیدم حاج محمود با عجله وارد منزل عفت خانوم شد که روی سکوی حیاط نشسته بود . حاج محمود عفت خانوم را بوسید و هردو با خنده وارد اتاق شدند . من از پشت پنجره اتاقم می دیدم حاج محمود با عفت خانوم چه می کرد . البته از شرم هی چشم هایم را می بستم . کارشان که تمام شد حاج محمود از اتاق خارج شد عفت خانوم را بوسید و چپه ای پول - شاید درشت - را توی سینه ی او گذاشت و رفت . البته عفت خانوم زن حاج محمود است .
خدا نور است
روزی پیامبری از کوچه ای گذشت . تصمیم گرفت روی دیوار آن کوچه شعاری بنویسد تا مردم با دیدن آن به یاد خدا بیفتند . بنابراین خیلی بزرگ نوشت « خدا نور است » و زیر آن هم یادداشت کرد : « پیامبر خدا »
روز بعد ماهیگری از آن کوچه عبور کرد . چشمش به شعار افتاد و کنار نقطه « نور » یک نقطه گذاشت و رفت . روز دوم دیوانه ای توت سیاه آبداری را به سمت خدا شلیک کرد . توت درست بالای نقطه ماهیگیر له شد و مثل نقطه ای به جا ماند . چند روز بعد آشپزی که از کنار شعار گذشته بود دو دندانه به « نور » اضافه کرده و دور شده بود . بعدها آن شهر توسط آشوری ها فتح شد . سردار آشوری وقتی از آن کوچه عبور می کرد با خون قبل از دندانه هایی که آشپز نوشته بود یک « آ » گذاشت . بعد از مدتی آن شهر توسط آسوری ها فتح شد . یک جوان آسوری وقتی چشمش به آن شعار افتاد با شمشیر تمام نقطه های روی نور را کند . یک روز هم قماربازی برای رفتن به خانه دوستش از آن کوچه می گذشت که « آ » آن را حذف کرد . یک روحانی که از روبرو می آمد وقتی چشمش به این صحنه افتاد حرف «ه» را بعد از «ر» نوشت و برای آن قمارباز طلب بخشش کرد . سالها بعد یک کارگردان که درباره خدا فیلمی را می ساخت تصمیم گرفت که یک سکانس فیلمش را توی آن کوچه ضبط کند بعد از پایان آن سکانس سه نقطه بالای « ر » گذاشت .
سال ها گذشت . یک روز پیامبر دیگری از آن کوچه تردد کرد به شعاری برخورد کرد که نوشته بود :
« خدا سوژه است . »
با خودش گفت :« لعنت به تمام پیامبران دروغین »
و با زحمت آن شعار را پاک کرد و به جای آن نوشت :
« خدا نور است .
پیامبر خدا »
خوش تختخواب
زنگ در به صدا درآمد . مرد در را كه باز كرد دختري را ديد كه يك دست سفيد پوشيده بود . زيبايي و مرتب بودن دختر ، مرد را هيجان زده كرد تا بگويد :
فكر نمي كردم يه دختر ماماني مثل تو رو بفرستن . اميدوارم خوش تختخواب باشي . نق نق هم نكني . آخه من بره ببينم درنده خو ميشم ، دست خودم نيست . ولي چرا اينقد دير كردي ؟ كلي منتظرت شدم .
دختر در حالي كه تو مي رفت جواب داد: ترافيك بود . نتونستم زودتر بيام . حالا خيلي دير شده ؟ ناراحت شدي؟
مرد گفت : ارزش منتظر شدن و داشت . دفعه بعد اگه ترافيك بود بهتره پرواز كني چون ممكنه انتظاركش بشم .
و با قهقه دختر را به درون اتاق كشيد ...
هفته بعد دوباره صداي زنگ در بالا آمد . مرد با عجله در را باز كرد و دختر را ديد كه يكدست آبي پوشيده بود . مرد كمي دختر را برانداز كرد و گفت :
چه عجب امروز به موقع رسيدي؟ موهات چرا اينقد آشفته شدن ؟ دكمه هاي مانتوت هم كه بيشترشون باز شده ؟!چه بوي غبار خوبي مي دي؟ اينقد عجله داشتي كه از پله ها كار و شروع كردي ؟ ها؟
و در حالي كه دست هاي خنك دختر را گرفته بود گفت : بيا تو خودتو گرم كن . من مي رم پنجره ي راه پله ها رو ببندم . نمي دونم كي باز گذاشته تو اين سرما .
رانی
بیچاره دختره یه کم خل بود . وقتی به یادش می اُفتم حسابی دلم براش می سوزه . فقط یه رانی براش خریدم . فقط یه رانی و با همون هم راضی شد .
محمد رسول الله
گروه كارگرداني بعد از چند روز تحقيق توي شهر و پس از ساعت ها پرس و جو به خانه من آمده بودند . گفته بودند از شما توقع داريم كه در اين فيلم با ما همكاري كنيد . مي گفتند فيلمشان در مورد زندگي پيامبر است و اسم فيلم نيز محمد رسول الله است . مي گفتند فيلم پرهزينه اي است و بعد از ساختنش شهرت جهاني پيدا خواهد كرد و تمام مسلمانان دنيا آن را خواهند ديد . مي گفتند همه شهر از ارادت شما به پيامبر آگاه هستند . مي گفتند آن دنيا جلوي پيامبر شرمسار نخواهم شد . مي گفتند تمام صحنه هاي فيلم بايد طبيعي ساخته شود تا روي مخاطب تاثير خودش را بگذارد ، خصوصن اين صحنه را بايد جوري بسازيم كه به خوبي ، جاهليت اعراب قبل از پيامبر را نشان بدهد. بعد كلي اطمينان و تضمين دادند كه هيچ اتفاقي نخواهد افتاد و مشكل فقط كمي خاك و ماسه است كه با شستشوي مختصري برطرف مي شود .
درخواست آن ها كاملن عادي و اطمينان بخش بود اما تصميم گيري سخت و دشوار بود . ساعت ها با خودم و بعد از آن با زنم كلنجار رفتم تا بين شادي پيامبر و نگراني ام كدام را انتخاب كنم . بالاخره تصميمم را گرفتم و قبول كردم براي صحنه اي از عصر جاهليت كه نوزاد دختري را زنده به گور مي كنند دختر يك ماهه ام را به آن ها بدهم .
رهبر فقيد(این کار را خودم از مجموعه حذف کردم تا آقایان وزارت ارشاد بیشتر از این به زحمت نیفتند)
وكيل روبروي قاضي ايستاد و گفت : ببينيد آقاي قاضي ، موكل بنده تنها جرمش اينه كه يه رمان نوشته . همه اين اتهاماتي كه به ايشون زده ميشه فقط يه فرضه . درسته دنيايي كه توي رمانش خلق كرده شبيه تاريخ كشورماست اما اين جرمي رو ثابت نمي كنه چون داستان توي كشور ديگه اي اتفاق افتاده و اسم شخصيت ها به خوبي نشون مي ده كه اين ها هم وطن ما نيستند . درسته توي داستان مثل كشور ما انقلابي ميشه و رهبر انقلابي ها بعد از مدتي مي ميره و اطرافيان و معتمدين رهبر فقيد ، انقلاب رو به گند مي كشونن اما اين دليل نميشه كه منظور كشور ما بوده چون اتفاقات در يه كشور ديگه مي افته . اصلن اگه شما به اسم ها توجه كنين مي بينين كه منظور ما نيستيم .
قاضي رو به خوزه جوان كرد و گفت : آقاي نويسنده اتهام شما توهين به رهبر فقيدانقلابه . چه حرفي براي دفاع از خودتون دارين؟
خوزه ايستاد و جواب داد: من توي داستان هدفم اين بوده كه با استفاده از تاريخ يه كشور ديگه انحراف انقلاب كشور خودمون رو نشون بدم و تمام اتهامات رو مي پذيرم .
با گفتن اين جمله وكيل آهي كشيد و روي صندلي اش افتاد.
دم در زندان خوزه لباس هاي جديدش را پوشيد . زندان بان با صداي بلند وسايل خوزه را براي امانت دار زندان مي خواند تا آن ها را در دفترش ثبت كند :
يه شلوار سفيد ، كمربند چرمي سياه ، كفش چرمي سياه ، پيراهن خاكستري ، يك عدد خودنويس ، يك كيف شامل ؛ 920 پزو پول نقد، كارت شناسايي و يك قطعه عكس از رهبر فقيد .
خليل رشنوي